بيرجند - در كوه باغران - كه نام آن از ديرينگى و تقدّس آن حكايت مىكند . در اين دهكدهء كوهستانى زيارتگاهى وجود دارد كه به نام آن روستا « مزار يشد / يشت » خوانده مىشود و چون در كوهستان واقع است به آن « مزاركوه » هم مىگويند و از مزارهاى مورد توجّه بوده و مىباشد . كسى كه در اين مزار مدفون است سيّد شريف بزرگوارى است به نام « سيّد محمّد نقيب » « 1 » و بقعه‌اى كه براى گورش در قديم ساخته شده بود به دستور « حاج سيّد ابو تراب مجتهد » بنا گرديده بود « 2 » . در دورهء سخن ما ، بقعهء مزار يك اطاق چهارگوش سنگ و گلى و گنبدى بود كه بر بالاى يك بلندى خاكى بنا شده بود و در پاى آن بلندى ، استخر كوچكى وجود داشت كه آب باريكى به آن مىريخت ، يك علم سبز فرسودهء كوچك بر فراز گنبد آن به چشم مىخورد و يك ضريح چوبى در داخل آن ( بر روى قبر ) قرار داشت كه پارچه‌هايى روى آن افكنده بودند . كف بقعه با « پلاس پنبه‌اى » پوشيده شده بود ، بر روى هم مزار بقعه‌اى بود ساده و روستايى كه هيچ تزيينى نداشت و به‌ندرت در آن و ديوارهاى آن پرده و قاب و . . . و اشياء زينتى ديده مىشد ، چند سنگ گردگونه هم در آن بود كه مىگفتند خود آن‌ها به زيارت آمده‌اند . امّا در سال‌هاى اخير تغييرات زيادى در آن داده شده ، بقعه بازسازى گشته ، ديوارهايى آجرى پيرامون آن ايجاد گرديده و بنا و نماى آن به كلّى دگرگون گشته است . ضريح چوبى آن را هم برداشته و به جايش يك ضريح فلزى گذارده و بر روى آن يك پردهء بزرگ سبز آبى گونهء ريشه دار افكنده‌اند ، كف بقعه با فرشهاى نسبتا خوب و قاليچه مفروش گشته ، ديوارهاى آن با پرده ، پارچه ، تابلو ، عكس ، قاب آينه ، چراغ و . . . تزيين گرديده كه بيشتر نذورات و پيشكش‌هايى است كه به آن تقديم شده است . در پاى ضريح قطعه سنگى كه شكل منتظمى ندارد به چشم مىخورد كه بر آنند خودش به زيارت آمده است . در جوار بقعه - با اندكى فاصله - اتاق مستطيل شكل تيرپوشى ساخته شده كه ويژهء گزاردن نماز و خواندن روضه مىباشد . در نزديك در ورودى بقعه كه رو به قبله باز مىشود يك درخت « بنه » از قديم وجود داشت كه هنوز باقى است و هيچكس حق نداشت و ندارد كه شاخه‌اى از آن را بشكند حتّى برگى از آن بچيند و زايران و آرزومندان و نيازخواهان باريكه‌ايى از پارچه كه به آن‌ها « روّگ rowg » مىگويند به شاخه‌هاى آن درخت مىبستند و گره مىزدند و مراد مىطلبيدند . هنگامى كه اين

--> ( 1 ) . آيتى . « بهارستان » . صص 63 - 61 . ( 2 ) . آيتى . " بهارستان " . ص 138 .